MENSEN ZIJN eindige en kwetsbare wezens. Kwetsbaarheid is een gedeelde menselijke conditie [1].
Juist daardoor kan de kwetsbaarheid van de ander ons aanspreken en een beroep doen op ieder van ons. Niet omdat de ander rechten opeist of omdat een wet ons daartoe verplicht, maar omdat die kwetsbaarheid ons niet onverschillig laat. Misschien omdat wij daarin ook onze eigen kwetsbaarheid herkennen. Zo word ik geroepen om de ander in zijn of haar kwetsbaarheid niet aan zijn lot over te laten.

Politiek begint waar een persoonlijk appèl een gezamenlijke aangelegenheid wordt.

Maar dit appèl is niet alleen persoonlijk. Het richt zich tot ieder van ons. Zodra wij erkennen dat dit appèl ons allen aangaat, kan politiek ontstaan. Politiek begint waar een persoonlijk appèl een gezamenlijke aangelegenheid wordt. 

Politiek is dan de ruimte waarin wij samen zoeken naar manieren om aan dat appèl recht te doen. Niet door één definitief antwoord te formuleren, maar door steeds opnieuw, in overleg met elkaar, te zoeken naar een samenleving waarin mensen in hun kwetsbaarheid erkend, gedragen en beschermd worden.
Volgens Erich Fromm is liefde het enige werkelijk bevredigende antwoord (sane and satisfactory) op het probleem van de menselijke existentie. Vertaald naar de politiek zou je kunnen zeggen: zorg is het enige bevredigende antwoord op de gedeelde menselijke kwetsbaarheid [2].

Het besef van kwetsbaarheid beperkt zich overigens niet tot mensen. Ook dieren en ecosystemen kennen een precair bestaan [3]. Dat inzicht verruimt de horizon van onze politieke zorg tot voorbij de mensen. 

Zo wordt politiek de gezamenlijke zorg voor de gemeenschappelijke wereld: voor mensen, voor andere kwetsbare wezens en voor de voorwaarden die een waardig bestaan mogelijk maken.
Eerst is er de kwetsbaarheid; vervolgens de vraag hoe wij daar samen recht aan kunnen doen. Kortom: politiek is de gezamenlijke zorg voor de wereld die wij delen.


 

Nog even dit

[1] In het Verzet wordt er regelmatig gesproken over de elementen van kwetsbaarheid. 
Zie onder meer mijn dubbel artikel waarmee ik Het Verzet startte:
Over mensenrechten – 1: de initia en Over mensenrechten – 2: I love people's faces
En de reeks over Eenzaamheid.
[2] Erich Fromm, Liefhebben, een kunst, een kunde, 2002 (1956), Bijleveld, 9061315417.
[3] Zie het artikel Over de wereld van de panter.